سوخت‌گیری با کارت بانکی وارد مرحله اجرایی شد؛ جزئیات طرح جدید در ۱۸۰ جایگاه تهران
طرح شناسایی استفاده‌کنندگان از کارت‌های اضطراری سوخت وارد مرحله اجرایی شده و تاکنون در ۱۸۰ جایگاه بنزین تهران راه‌اندازی شده است. در روش جدید، رانندگان می‌توانند با استفاده از کارت بانکی معتبر، هویت خود را ثبت کرده و از کارت اضطراری جایگاه برای دریافت سوخت استفاده کنند. مسئولان هدف از اجرای این طرح را افزایش شفافیت مصرف، مقابله با عرضه خارج از شبکه و کاهش سوءاستفاده از کارت‌های جایگاهی اعلام کرده‌اند. هم‌زمان، ابهاماتی درباره کارمزد هزار تومانی، نحوه پرداخت هزینه بنزین و مراحل سوخت‌گیری مطرح شده که مسئولان سامانه هوشمند سوخت به آنها پاسخ داده‌اند.
چرا کارت‌های اضطراری سوخت شناسه‌دار می‌شوند؟
کارت‌های اضطراری جایگاه‌های بنزین در ابتدا برای شرایطی پیش‌بینی شده بودند که رانندگان کارت سوخت شخصی خود را همراه نداشتند. با این حال، استفاده از این کارت‌ها در سال‌های اخیر به میزان قابل توجهی افزایش یافته است؛ به‌طوری‌که طبق اعلام مسئولان، طی چند ماه گذشته حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد سوخت‌گیری در جایگاه‌ها با استفاده از کارت‌های اضطراری انجام شده است.
عباس باصفا، مدیر سامانه هوشمند سوخت کشور، با اشاره به افزایش اختلاف قیمت فرآورده‌های نفتی در ایران و کشورهای همسایه، یکی از مشکلات شیوه قبلی را امکان استفاده از کارت‌های جایگاهی بدون ثبت هویت مصرف‌کننده دانست.
به گفته وی، بررسی‌های انجام‌شده نشان داده است که بخشی از عرضه خارج از شبکه سوخت از مسیر همین کارت‌ها اتفاق می‌افتد. در روش گذشته، اطلاعات کافی درباره اینکه چه فردی، در کدام جایگاه و به چه میزان از کارت اضطراری استفاده کرده، وجود نداشت.
بر همین اساس، طرح جدید با هدف ثبت مشخصات تراکنش‌ها و قابل ردیابی کردن مصرف سوخت طراحی شده است. البته استفاده گسترده از کارت‌های اضطراری لزوماً به معنای تخلف تمام مصرف‌کنندگان نیست و هدف اعلام‌شده طرح، شناسایی دقیق‌تر تراکنش‌ها و جلوگیری از سوءاستفاده احتمالی است.
گسترش طرح از ۵۴ به ۱۸۰ جایگاه تهران
اجرای آزمایشی این طرح از اوایل مهرماه در ۵۴ جایگاه منتخب شهر تهران آغاز شد. اکنون، براساس تازه‌ترین توضیحات مدیر سامانه هوشمند سوخت در ۲۸ مهر ۱۴۰۵، تعداد جایگاه‌های مجهز به این سامانه به ۱۸۰ مورد رسیده است.
باصفا اعلام کرده که برنامه‌ریزی برای تکمیل اجرای طرح در تمام جایگاه‌های تهران طی دو روز آینده انجام شده و پس از آن، اجرای سامانه در سایر کلان‌شهرها آغاز خواهد شد.
به گفته وی، پروژه عملاً مرحله آزمایشی اولیه را پشت سر گذاشته و وارد فاز عملیاتی شده است. با این حال، روند اجرای طرح همچنان به‌صورت روزانه بررسی می‌شود تا مشکلات فنی و اجرایی شناسایی و برطرف شوند.
مسئولان همچنین اعلام کرده‌اند که توسعه این سامانه در سراسر استان تهران و سپس دیگر شهرهای کشور در دستور کار قرار دارد؛ هرچند زمان دقیق اجرای سراسری آن هنوز مشخص نشده است.
روش جدید سوخت‌گیری چگونه است؟
یکی از مهم‌ترین تغییرات طرح جدید، استفاده از کارت بانکی برای احراز هویت راننده هنگام بهره‌گیری از کارت اضطراری جایگاه است.
در این روش، فرد ابتدا کارت بانکی معتبر خود را در دستگاه کارت‌خوان قرار می‌دهد و پس از طی مراحل شناسایی، مجوز یا توکن لازم برای سوخت‌گیری را دریافت می‌کند. سپس بنزین مورد نیاز را دریافت کرده و در پایان، هزینه را بر اساس حجم واقعی سوخت برداشت‌شده پرداخت می‌کند.
در مرحله نخست اجرای طرح، پرداخت هزینه پیش از سوخت‌گیری انجام می‌شد. این شیوه مشکلاتی ایجاد کرد؛ برای مثال، ممکن بود راننده هزینه ۲۵ لیتر بنزین را پرداخت کند، اما به دلیل ظرفیت خالی کمتر باک خودرو، تنها ۲۰ لیتر سوخت دریافت کند.
در چنین شرایطی، بازگرداندن مبلغ پنج لیتر باقی‌مانده با مشکلاتی همراه می‌شد و نارضایتی مصرف‌کنندگان را به دنبال داشت.
برای رفع این مشکل، ترتیب مراحل تغییر کرده است. اکنون ابتدا مجوز سوخت‌گیری صادر می‌شود، سپس بنزین تحویل داده می‌شود و در نهایت پرداخت انجام می‌گیرد.
نکته مهم برای رانندگان این است که در روش اصلاح‌شده، نباید پیش از انجام سوخت‌گیری وجه بنزین را پرداخت کنند.
مسئولان تأکید کرده‌اند که در شرایط فعلی، محدودیت خاصی برای نوع کارت بانکی اعمال نشده و هر کارت بانکی معتبر می‌تواند برای احراز هویت مورد استفاده قرار گیرد.
ماجرای کارمزد هزار تومانی چیست؟
یکی از موضوعاتی که هم‌زمان با اجرای طرح با پرسش شهروندان روبه‌رو شده، دریافت مبلغ هزار تومان بابت خدمات سامانه است.
مدیر سامانه هوشمند سوخت توضیح داده که این مبلغ به حساب دولت یا شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی واریز نمی‌شود، بلکه به شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات اختصاص دارد.
این شرکت‌ها مسئول تأمین و نگهداری تجهیزات، ارتباطات، پشتیبانی فنی و سایر زیرساخت‌های مورد نیاز اجرای طرح هستند.
باصفا هزینه هر دستگاه مورد استفاده در این سامانه را حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان اعلام کرده و گفته است خدمات پشتیبانی نیز به‌صورت شبانه‌روزی ارائه می‌شود.
به گفته وی، کارمزد دریافتی برای پوشش بخشی از هزینه‌های عملیاتی در نظر گرفته شده و قرار است منابع حاصل از آن دوباره صرف خدمات‌رسانی شود.
با این حال، موضوع نحوه دریافت کارمزد و آثار آن بر هزینه نهایی سوخت‌گیری از جمله مواردی است که شفاف‌سازی بیشتر درباره آن می‌تواند به رفع ابهامات شهروندان کمک کند.
محدودیت تعداد تراکنش‌های کارت‌های اضطراری برداشته شد
در کنار تغییر روش احراز هویت، یکی دیگر از اقدامات انجام‌شده، حذف محدودیت تعداد تراکنش روزانه کارت‌های اضطراری جایگاه‌هاست.
در گذشته برای این کارت‌ها سقف ۲۵۵ تراکنش در روز وجود داشت، اما براساس اعلام مدیر سامانه هوشمند سوخت، این محدودیت در مرحله فعلی برداشته شده است.
هدف از این تغییر، جلوگیری از ایجاد مشکل برای مراجعه‌کنندگانی است که در ساعات مختلف شبانه‌روز به جایگاه‌های بنزین مراجعه می‌کنند.
مسئولان امیدوارند با افزایش تعداد تجهیزات و آشنایی بیشتر رانندگان با شیوه جدید، سرعت ارائه خدمات نیز افزایش یابد.
طبق برنامه اعلام‌شده، در مراحل بعدی قرار است وابستگی فرایند دریافت مجوز سوخت‌گیری به حضور متصدی جایگاه کاهش یابد. در این حالت، راننده می‌تواند شخصاً کارت بانکی را وارد دستگاه کند، اطلاعات مورد نیاز را ثبت کرده و توکن دریافت کند.
برآورد مسئولان این است که پس از تکمیل زیرساخت‌ها، انجام این فرایند کمتر از ۱۰ ثانیه زمان ببرد؛ هدفی که تحقق عملی آن به عملکرد تجهیزات و رفع مشکلات مرحله اجرا وابسته خواهد بود.
آیا کارت سوخت شخصی حذف می‌شود؟
یکی از ابهامات مهم طرح جدید، ارتباط آن با کارت‌های سوخت شخصی است. بر اساس توضیحات ارائه‌شده، طرح فعلی با هدف شناسه‌دار کردن تراکنش‌های کارت اضطراری جایگاه‌ها اجرا می‌شود و به معنای اعلام حذف کارت سوخت شخصی نیست.
در واقع، کارت بانکی در این مرحله ابزاری برای احراز هویت مصرف‌کننده هنگام استفاده از کارت جایگاهی است و نباید آن را با جایگزینی کامل کارت بانکی به جای کارت سوخت اشتباه گرفت.
همچنین مسئولان به تکالیف قانونی مرتبط با مدیریت مصرف سوخت اشاره کرده‌اند. در برنامه هفتم پیشرفت، ثبت و شناسایی تراکنش‌های سوخت مورد توجه قرار گرفته و در قانون بودجه نیز بر افزایش سهم استفاده از کارت‌های سوخت شخصی تا سطح ۹۵ درصد تأکید شده است.
بنابراین، سیاست اعلام‌شده همچنان بر استفاده از کارت‌های شخصی و شفاف‌سازی مصرف از طریق کارت‌های اضطراری استوار است.
چالش‌های اجرای سراسری طرح
اگرچه مسئولان از گسترش سریع سامانه خبر داده‌اند، اما تجربه مرحله آزمایشی نشان می‌دهد که اجرای طرح در مقیاس گسترده نیازمند رفع برخی مشکلات است.
نحوه پرداخت هزینه، استفاده از کارت‌های بانکی مختلف، آشنایی رانندگان با مراحل دریافت توکن و احتمال افزایش زمان توقف خودروها در جایگاه‌ها از جمله موضوعاتی هستند که باید در فرایند توسعه سامانه مورد توجه قرار گیرند.
به‌ویژه در جایگاه‌های پرتردد، عملکرد سریع تجهیزات و آموزش متصدیان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اضافه شدن مراحل جدید، در صورت بروز اختلال، می‌تواند بر زمان انتظار رانندگان تأثیر بگذارد.
از سوی دیگر، ثبت دقیق اطلاعات سوخت‌گیری می‌تواند امکان تحلیل الگوی مصرف و شناسایی موارد غیرعادی را افزایش دهد. این موضوع از منظر مدیریت منابع انرژی و کنترل عرضه خارج از شبکه اهمیت دارد، اما ارزیابی موفقیت طرح به انتشار نتایج واقعی اجرای آن وابسته خواهد بود.
مدیر سامانه هوشمند سوخت اعلام کرده که گزارش نتایج اجرای طرح و میزان اثربخشی آن پس از تکمیل بررسی‌ها ارائه می‌شود.
شهروندان نیز در صورت مواجهه با مشکل در فرایند جدید سوخت‌گیری می‌توانند با شماره ۰۹۶۲۷ تماس بگیرند.
در مجموع، اجرای طرح شناسایی تراکنش‌های کارت‌های اضطراری را می‌توان گامی در مسیر تغییر شیوه نظارت بر توزیع بنزین دانست. با این حال، موفقیت آن تنها به نصب دستگاه‌های جدید وابسته نیست؛ بلکه سهولت استفاده برای رانندگان، شفافیت هزینه‌ها، حفظ سرعت خدمات‌رسانی و کاهش واقعی سوءاستفاده از کارت‌های جایگاهی، معیارهای اصلی ارزیابی عملکرد این سامانه خواهند بود.
نظرات کاربران
ثبت دیدگاه در نسخه آزمایشی فعال نیست.